რა უნდა იცოდეთ უსაფრთხო და სწორად დაგეგმილ დემონტაჟზე
შენობის დანგრევა გარედან შეიძლება მარტივი პროცესი ჩანდეს, ტექნიკა შედის ობიექტზე, იშლება კედლები და ნაგებობის ადგილას ცარიელი სივრცე რჩება. სინამდვილეში, პროფესიონალური დემონტაჟი გაცილებით რთული და პასუხისმგებლობით სავსე სამუშაოა. განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საქმე მრავალსართულიან კორპუსს, ძველ შენობას, სამრეწველო ნაგებობას ან მჭიდროდ დასახლებულ ტერიტორიაზე მდებარე ობიექტს ეხება. დემონტაჟის დროს საჭიროა წინასწარი დაგეგმვა, შენობის კონსტრუქციის შესწავლა, კომუნიკაციების შემოწმება, შესაბამისი ტექნიკის შერჩევა, უსაფრთხოების ზომების დაცვა და სამუშაოების თანმიმდევრულად შესრულება. ერთი შეხედვით უმნიშვნელო შეცდომამ კი შეიძლება დააზიანოს მიმდებარე შენობები, მიწისქვეშა ან საჰაერო კომუნიკაციები, საფრთხე შეუქმნას ადამიანებს და დამატებითი ხარჯებიც გამოიწვიოს. ამიტომ, თუ შენობის ან სხვა ნაგებობის დემონტაჟს გეგმავთ, მნიშვნელოვანია იცოდეთ, როგორ უნდა მომზადდეს სამუშაო და რას უნდა მიაქციოთ ყურადღება.
რა არის დემონტაჟიდემონტაჟი არის შენობის, ნაგებობის ან მისი კონკრეტული ნაწილის დაშლისა და მოხსნის პროცესი. ის შეიძლება მოიცავდეს, როგორც მთლიანი შენობის, ისე ცალკეული კონსტრუქციების, კედლების, გადახურვის, იატაკის ან სხვა ელემენტების დაშლას. დემონტაჟის მეთოდი დამოკიდებულია შენობის ტიპზე, ზომაზე, კონსტრუქციულ მდგომარეობაზე, მდებარეობასა და სამუშაოს მიზანზე. ზოგ შემთხვევაში შესაძლებელია ტექნიკის გამოყენება, ზოგიერთ სიტუაციაში კი საჭიროა ხელით ან შერეული მეთოდით მუშაობა. მნიშვნელოვანია, რომ დემონტაჟი არ განიხილებოდეს უბრალოდ „დანგრევად“. მისი მთავარი პრინციპია შენობის დანგრევა უსაფრთხოდ, რომლის დროსაც წინასწარ არის გათვალისწინებული, რა მიმართულებით და რა თანმიმდევრობით უნდა მოხდეს კონსტრუქციების მოხსნა.
რატომ ხდება შენობის დემონტაჟიდემონტაჟის საჭიროებას სხვადასხვა მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს. მაგალითად, შენობა შესაძლოა ავარიულ მდგომარეობაში იყოს და მისი შენარჩუნება უსაფრთხო აღარ იყოს. ზოგჯერ ნაგებობა იმდენად მოძველებულია, რომ მისი რეკონსტრუქცია ეკონომიკურად ან ტექნიკურად გამართლებული აღარ არის. დემონტაჟი შეიძლება საჭირო გახდეს მაშინაც, როდესაც მიწის ნაკვეთზე ახალი შენობის აშენება იგეგმება, არსებული ნაგებობის მხოლოდ ნაწილის შეცვლაა საჭირო ან საჭიროა დაზიანებული კონსტრუქციის უსაფრთხოდ მოცილება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ გადაწყვეტილება მხოლოდ ვიზუალური შეფასების საფუძველზე არ მიიღოთ. ბზარი, დაზიანებული კედელი ან შენობის გარეგნული მდგომარეობა ყოველთვის არ იძლევა საკმარის ინფორმაციას მისი რეალური კონსტრუქციული მდგომარეობის შესახებ.
დემონტაჟამდე შენობის შესწავლა აუცილებელიაუსაფრთხო დემონტაჟი სამუშაოების დაწყებამდე გაცილებით ადრე იწყება.
პირველ ეტაპზე საჭიროა ობიექტის შესწავლა. უნდა დადგინდეს, რა ტიპის კონსტრუქციაა გამოყენებული, როგორ არის დაკავშირებული შენობის სხვადასხვა ნაწილი ერთმანეთთან და რომელი ელემენტები ასრულებს მზიდ ფუნქციას. ასევე, მნიშვნელოვანია არსებული დოკუმენტაციის, პროექტების ან ტექნიკური ინფორმაციის მოძიება, თუ ასეთი მასალები ხელმისაწვდომია. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს:
● შენობის კონსტრუქციულ მდგომარეობას;
● მზიდ კედლებსა და სხვა მზიდ ელემენტებს;
● სართულებსა და გადახურვებს;
● მიწისქვეშა კონსტრუქციებს;
● მიმდებარე შენობებს;
● ტერიტორიის მისადგომებს;
● ელექტრო, გაზის, წყლისა და სხვა კომუნიკაციებს.
ამ ინფორმაციის საფუძველზე სპეციალისტებს შეუძლიათ განსაზღვრონ, რა მეთოდით და რა თანმიმდევრობით უნდა შესრულდეს სამუშაო.
კომუნიკაციების გათიშვა ერთ-ერთი მთავარი საკითხიადემონტაჟის დაწყებამდე აუცილებელია არსებული საინჟინრო კომუნიკაციების იდენტიფიცირება და შესაბამისი წესით გათიშვის ან იზოლაციის ორგანიზება. ეს შეიძლება ეხებოდეს ელექტროენერგიას, გაზს, წყალს, კანალიზაციას, გათბობის სისტემებს, ინტერნეტსა და სხვა ქსელებს. განსაკუთრებული სიფრთხილეა საჭირო მაშინ, როდესაც კომუნიკაციები მიწისქვეშ გადის. მხოლოდ ზედაპირული დათვალიერება საკმარისი არ არის აუცილებელია შესაბამისი ქსელების ადგილმდებარეობის დადგენა და სამუშაოების კოორდინაცია შესაბამის პასუხისმგებელ პირებთან ან კომპანიებთან.
როგორ მიმდინარეობს დემონტაჟის პროცესიდემონტაჟის კონკრეტული ეტაპები ყველა ობიექტზე ერთნაირი არ არის, თუმცა პროფესიონალურად დაგეგმილი სამუშაო, როგორც წესი, რამდენიმე ძირითად ეტაპს მოიცავს. თავდაპირველად ხდება ტერიტორიის მომზადება და სამუშაო ზონის ორგანიზება. შემდეგ მუშავდება დემონტაჟის მეთოდი და თანმიმდევრობა. ამის შემდეგ შეიძლება განხორციელდეს არაკონსტრუქციული ელემენტების, მოწყობილობებისა და მასალების მოხსნა. საჭიროების შემთხვევაში ხდება ისეთი მასალების ცალკე მართვაც, რომელთა შენობაში არსებობა დამატებით რისკს ქმნის. შემდეგ იწყება ძირითადი კონსტრუქციების დემონტაჟი შესაბამისი მეთოდითა და ტექნიკით. მნიშვნელოვანია, რომ სამუშაოები არ შესრულდეს შემთხვევითი თანმიმდევრობით. ერთი კონსტრუქციის მოხსნამ შესაძლოა სხვა ელემენტების მდგრადობაზე იმოქმედოს. სწორედ ამიტომ დემონტაჟის გეგმა და სამუშაოების თანმიმდევრობა წინასწარ უნდა იყოს განსაზღვრული კომპეტენტური სპეციალისტების მიერ.
რატომ არის უსაფრთხოება დემონტაჟის დროს განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანიდემონტაჟი სამშენებლო სამუშაოების ერთ-ერთი მაღალი რისკის მქონე პროცესია. არსებობს სიმაღლიდან ჩამოვარდნის, კონსტრუქციის მოულოდნელი ჩამოშლის, მტვრის, ნარჩენების ჩამოცვენის, ტექნიკის მოძრაობისა და კომუნიკაციებთან დაკავშირებული საფრთხეები. ამიტომ, აუცილებელია სამუშაო ზონის კონტროლი და იქ არასაჭირო ადამიანების ყოფნის შეზღუდვა. დაცული უნდა იყოს შესაბამისი შრომის უსაფრთხოების მოთხოვნები, გამოყენებული უნდა იყოს სამუშაოსთვის განკუთვნილი ინდივიდუალური დაცვის საშუალებები და ტექნიკა უნდა მართონ შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე ადამიანებმა.
დემონტაჟის დროს გამოყენებული ტექნიკა ობიექტის ტიპისა და სამუშაოს მასშტაბის მიხედვით შეირჩევა. სხვადასხვა სიტუაციაში შეიძლება საჭირო გახდეს ამწე, ექსკავატორი შესაბამისი მოწყობილობით, დამტვირთველი, ნარჩენების გადასატანი ტექნიკა ან სხვა სპეციალიზებული დანადგარი. ტექნიკის შერჩევისას მხოლოდ სიმძლავრე არ უნდა იყოს მთავარი კრიტერიუმი. გასათვალისწინებელია სამუშაო სივრცე, შენობის სიმაღლე, მისადგომები, მიმდებარე ობიექტები და კონკრეტული დემონტაჟის მეთოდი. არასწორად შერჩეულმა ტექნიკამ შეიძლება სამუშაო არა მხოლოდ გაართულოს, არამედ დამატებითი რისკიც შექმნას.
დემონტაჟის სამუშაოს შემსრულებლის არჩევისას ყველაზე დაბალი ფასი ყოველთვის არ არის საუკეთესო კრიტერიუმი. მნიშვნელოვანია, რა გამოცდილება აქვს კომპანიას და რამდენად შეესაბამება მისი შესაძლებლობები თქვენს ობიექტს. კომპანიის შერჩევისას ყურადღება მიაქციეთ:
● მსგავს პროექტებზე მუშაობის გამოცდილებას;
● შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე სპეციალისტების არსებობას;
● საჭირო ტექნიკის ხელმისაწვდომობას;
● სამუშაოს დაგეგმვის მიდგომას;
● უსაფრთხოების წესების დაცვის პრაქტიკას;
● დოკუმენტაციისა და ნებართვების საკითხების ცოდნას;
● ნარჩენების მართვის შესაძლებლობას;
● პასუხისმგებლობისა და დაზღვევის საკითხებს, როდესაც ეს შესაბამისია.
კარგი სპეციალისტი მხოლოდ ფასს არ გეტყვით. ის პირველ რიგში ობიექტს შეისწავლის, დასვამს კითხვებს, შეაფასებს რისკებს და აგიხსნით, როგორ აპირებს სამუშაოს შესრულებას.
შენობის დაშლის შემდეგ დიდი რაოდენობით ნარჩენი წარმოიქმნება. ამიტომ დემონტაჟის დაგეგმვისას თავიდანვე უნდა გაითვალისწინოთ მისი შეგროვება, დახარისხება, ტრანსპორტირება და კანონითა და ადგილობრივი მოთხოვნებით გათვალისწინებული წესით განთავსება ან გადამუშავება. თუ შესაძლებელია, სხვადასხვა მასალის განცალკევება ხელს უწყობს მათი შემდგომი გამოყენების ან გადამუშავების შესაძლებლობის შენარჩუნებას. გარდა ამისა, ნარჩენების სწორად მართვა ამცირებს ტერიტორიის დაბინძურებისა და სამუშაო სივრცეში დამატებითი საფრთხეების წარმოქმნის რისკს.
მტვერი, ხმაური და გარემოზე ზემოქმედებადემონტაჟი მხოლოდ უშუალოდ ობიექტზე მომუშავე ადამიანებს არ ეხება. თუ შენობა საცხოვრებელ უბანში, ქუჩასთან ან სხვა ობიექტებთან ახლოს მდებარეობს, სამუშაოებმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს მიმდებარე ტერიტორიაზეც.
მტვრის გავრცელების შესამცირებლად შესაძლებელია შესაბამისი კონტროლის ღონისძიებების გამოყენება, ხოლო ხმაურისა და ვიბრაციის მართვისას მნიშვნელოვანია სამუშაოების დაგეგმვა და შესაბამისი წესების დაცვა. განსაკუთრებით ყურადღებით უნდა შეფასდეს მეზობელი შენობების მდგომარეობა, რათა დემონტაჟის პროცესმა მათ სტაბილურობას საფრთხე არ შეუქმნას.
რა არ უნდა გააკეთოთ დემონტაჟის დაგეგმვისასერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული შეცდომაა დემონტაჟის მხოლოდ „დანგრევის სამუშაოდ“ აღქმა და პროცესის წინასწარი შეფასების გარეშე დაწყება. არ უნდა დაიწყოთ სამუშაო მხოლოდ იმიტომ, რომ „კედელი ძველია“ ან „შენობა პატარაა“. ასევე არ არის რეკომენდებული მზიდი კონსტრუქციების თვითნებურად მოშლა, კომუნიკაციების დაუდგენლად მუშაობა ან სამუშაოების არაკვალიფიციური მუშაკებისთვის სრულად მინდობა. დემონტაჟის პროცესში დაზოგილი დრო ან თანხა უსაფრთხოების ხარჯზე საბოლოოდ შეიძლება ბევრად უფრო დიდ პრობლემად იქცეს.
რა უნდა იყოს მთავარი დემონტაჟის დროსთუ შენობის ან სხვა ნაგებობის დემონტაჟს გეგმავთ, ყველაზე მნიშვნელოვანი სამი საკითხია: სწორი დაგეგმვა, კვალიფიციური სპეციალისტები და უსაფრთხოების წესების მკაცრი დაცვა. დემონტაჟი არ უნდა დაიწყოს მანამ, სანამ არ არის შეფასებული შენობის მდგომარეობა, განსაზღვრული სამუშაოების თანმიმდევრობა, შემოწმებული კომუნიკაციები და გათვალისწინებული ტერიტორიის თავისებურებები. ასევე, აუცილებელია კონკრეტულ ობიექტზე მოქმედი სამშენებლო, უსაფრთხოების, გარემოსდაცვითი და სხვა შესაბამისი მოთხოვნების წინასწარ გარკვევა. კონკრეტული ნებართვები და პროცედურები შეიძლება განსხვავდებოდეს ნაგებობის ტიპის, მდებარეობისა და სამუშაოს მასშტაბის მიხედვით.
პროფესიონალური დემონტაჟი არ არის უბრალოდ შენობის დანგრევა. ეს არის წინასწარ დაგეგმილი ტექნიკური პროცესი, რომლის დროსაც აუცილებელია კონსტრუქციის თავისებურებების, უსაფრთხოების, კომუნიკაციების, ტექნიკის, ნარჩენებისა და მიმდებარე გარემოს გათვალისწინება. სწორად დაგეგმილი დემონტაჟი იწყება არა ტექნიკის ჩართვით, არამედ ობიექტის შეფასებითა და სამუშაო გეგმის მომზადებით. სწორედ ამიტომ, თუ შენობის, კორპუსის, კომერციული ფართის, სამრეწველო ობიექტის ან სხვა ნაგებობის დემონტაჟი გჭირდებათ, სამუშაოს დაწყებამდე შეარჩიეთ გამოცდილება და შესაბამისი კვალიფიკაცია მქონე სპეციალისტები, გაარკვიეთ საჭირო მოთხოვნები და დარწმუნდით, რომ თითოეული ეტაპი უსაფრთხოების გათვალისწინებით არის დაგეგმილი. საბოლოოდ, კარგი დემონტაჟის მთავარი ნიშანი ის კი არ არის, რამდენად სწრაფად დაიშალა შენობა, არამედ ის, რამდენად უსაფრთხოდ და სწორად შესრულდა მთელი პროცესი ობიექტის პირველი შეფასებიდან ტერიტორიის საბოლოო დასუფთავებამდე.
NS