რას გრძნობს ადამიანი გარდაცვალებისას? - ექსპერტები რამდენიმე უცნაურ სიმპტომს აღწერენ
სიკვდილი ადამიანის არსებობის გარდაუვალი ნაწილია, თუმცა მის ირგვლივ არსებული გაურკვევლობა და შიში ხშირად მითებსა და ტაბუებს ბადებს. პალიატიური მედიცინის ექსპერტები და ექიმები განმარტავენ, რომ ბუნებრივი სიკვდილის პროცესი არ არის მყისიერი კატასტროფა, ეს არის ორგანიზმის ეტაპობრივი, ნელი და ხშირად სრულიად მშვიდი “გამორთვის“ ბიოლოგიური ჯაჭვი.
პალიატიური მზრუნველობის სპეციალისტების დაკვირვებით, როდესაც ადამიანი სიცოცხლის უკანასკნელ დღეებსა და საათებს უახლოვდება, ორგანიზმში იწყება გარკვეული ფიზიოლოგიური ცვლილებები, რომლებიც ყველა ადამიანში მსგავსად მიმდინარეობს.
-
1. ენერგიის დაზოგვა და უმადობა
სიკვდილამდე რამდენიმე კვირით ან დღით ადრე ორგანიზმი იწყებს ენერგიის დაზოგვის რეჟიმზე გადასვლას. ადამიანი ხდება ნაკლებად აქტიური, მეტს სძინავს და კარგავს ინტერესს საკვებისა და წყლის მიმართ.
რა ხდება სხეულში: ნივთიერებათა ცვლა (მეტაბოლიზმი) ანელებს სვლას. საჭმლის მომნელებელ სისტემას აღარ აქვს ძალა საკვების გადასამუშავებლად. ექსპერტების თქმით, ამ დროს შიმშილის ან წყურვილის შეგრძნება პაციენტს არ აწუხებს - ეს ორგანიზმის ბუნებრივი პასუხია მომავალ პროცესზე.
-
2. ცირკულაციის შენელება და კანის ცვლილებები
სიკვდილამდე რამდენიმე დღით ადრე გულ-სისხლძარღვთა სისტემა იწყებს გადაჯგუფებას, რათა სისხლით უზრუნველყოს მხოლოდ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ორგანოები: ტვინი და გული.
რას ვხედავთ: ხელები, ფეხები და თითები ცივდება. კანი შეიძლება გახდეს ფერმკრთალი, ლურჯი ან ლაქებით დაფარული (მარმარილოსებრი). კიდურებში სისხლის მიმოქცევა მცირდება, წნევა თანდათან ეცემა, ხოლო პულსი ხდება სუსტი, თუმცა ხშირად აჩქარებული.
-
3. “ჩეინ-სტოქსის“ სუნთქვა და ხმაურიანი ამოსუნთქვა
სიკვდილის მოახლოებისას ყველაზე თვალსაჩინო ცვლილება სუნთქვის შაბლონში ხდება.
სუნთქვა ხდება არარეგულარული - ღრმა, სწრაფ ჩასუნთქვებს ცვლის პერიოდები, როდესაც ადამიანი საერთოდ არ ისუნთქავს (აპნოე) რამდენიმე წამის ან წუთის განმავლობაში.
“ხმაურიანი სუნთქვა“: ხშირად ახლობლებს აშინებთ ხმაური, რომელიც სასუნთქი გზებიდან ისმის. ექიმები განმარტავენ, რომ ეს გამოწვეულია ხორხში დაგროვილი სითხით, რომლის გადაყლაპვის ძალაც პაციენტს აღარ აქვს. ეს ხმაური ახლობლებისთვის შემაშფოთებელია, თუმცა თავად მომაკვდავს უსიამოვნებას ან ტკივილს არ აყენებს.
-
4. ტვინის აქტივობა და სმენის შეგრძნება
მედიკოსები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ ცნობიერების დაკარგვის შემდეგაც კი, ტვინი აგრძელებს გარემოს აღქმას.
ბოლო შეგრძნება: ნეირომეცნიერული კვლევები გვიჩვენებს, რომ სმენა არის უკანასკნელი შეგრძნება, რომელიც სიკვდილის წინ ქრება. იმ დროსაც კი, როდესაც პაციენტი არ რეაგირებს შეხებაზე ან ლაპარაკზე, ტვინის ელექტრული აქტივობა გვიჩვენებს, რომ მას ესმის ხმები.
სიცოცხლის ბოლო წუთებში ტვინი გამოყოფს ბუნებრივი ტკივილგამაყუჩებლებისა და ჰორმონების (მათ შორის ენდორფინების) დიდ რაოდენობას, რაც უზრუნველყოფს სიმშვიდისა და ტკივილისგან გათავისუფლების შეგრძნებას.
ექსპერტები თანხმდებიან, რომ სიკვდილის ფიზიოლოგიური პროცესის გაცნობიერება ოჯახის წევრებს ეხმარება შიშის დაძლევასა და საყვარელ ადამიანებთან მშვიდი, ღირსეული გამომშვიდობების უზრუნველყოფაში. სიცოცხლის ბოლო წუთებში ყველაზე მნიშვნელოვანია პაციენტის გვერდით ყოფნა, ხელით შეხება და თბილი სიტყვების თქმა, რადგან სმენა და ემოციური აღქმა ბოლო მომენტამდე ნარჩუნდება.