რატომ მოგვდის ცრემლები ხახვის დაჭრის დროს და როგორ ავიცილოთ “ტირილი“ თავიდან? - 5 სასარგებლო ხერხი
ხახვი თითქმის ყველა კერძის შეუცვლელი ინგრედიენტია, თუმცა მისი დაჭრის პროცესი იშვიათად ჩაივლის ცრემლების გარეშე. ერთი შეხედვით უწყინარი ბოსტნეული დანის შეხებისთანავე ნამდვილ “ქიმიურ შეტევას“ იწყებს. რა ბიოლოგიური და ქიმიური პროცესები იმალება ამ მოვლენის მიღმა და არსებობს თუ არა რეალურად ეფექტური გზები ტირილის თავიდან ასაცილებლად?
-
ქიმია ცრემლების უკან: რატომ “გვატირებს“ ხახვი?
ხახვი მიწაში იზრდება, სადაც მას სხვადასხვა მღრღნელისა და მწერისგან თავდაცვა სჭირდება. ევოლუციის განმავლობაში მან შეიმუშავა თავდაცვის უნიკალური ქიმიური მექანიზმი.
უჯრედების რღვევა: როდესაც ხახვს დანით ვჭრით, მისი უჯრედული კედლები ზიანდება. უჯრედების დაზიანებისას ერთმანეთს ერევა მანამდე გამოყოფილი ნივთიერებები - ფერმენტი ალინაზა და ამინომჟავური სულფოქსიდები. ამ რეაქციის შედეგად წარმოიქმნება არასტაბილური ქიმიური ნაერთი, ლაქრიმატორული ფაქტორი, ეს აირი ჰაერში ორთქლდება და თვალის ლორწოვან გარსს აღწევს. თვალი, თავდაცვის მიზნით, ცრემლსადენ ჯირკვლებს ააქტიურებს, რათა გაღიზიანების გამომწვევი ქიმიური ნაერთი ჩამოირეცხოს.
-
ეფექტური ხერხები ტირილის თავიდან ასაცილებლად
ხახვის დაჭრისას ცრემლების თავიდან ასაცილებლად საჭიროა ორიდან ერთი რამ: ან ქიმიური რეაქციის შენელება, ან აირის თვალამდე მიღწევის ბლოკირება.
1. გააცივეთ ხახვი დაჭრამდე
დაჭრამდე 15–30 წუთით ადრე ხახვი მოათავსეთ საყინულეში (ან 1 საათით მაცივარში). დაბალი ტემპერატურა ანელებს ფერმენტების აქტივობას, რის გამოც აირი ბევრად ნელა გამოყოფილია და ჰაერში ნაკლები ინტენსივობით ორთქლდება.
2. გამოიყენეთ ძალიან ბასრი დანა
ဓားის პირის სიმახვილე გადამწყვეტია. ბასრი დანა სუფთად ჭრის უჯრედებს, ხოლო ბლაგვი დანა სრესს მათ. რაც უფრო მეტი უჯრედი ისრისება, მით მეტი გაზი გამოიყოფა ჰაერში.
3. ხახვი დაჭერით წყლის ჭავლთან ან დასველებული დანით
დაჭრის პროცესში პერიოდულად დაასველეთ დანის პირი ცივი წყლით. ლაქრიმატორული აირი ჯერ წყალში იხსნება, სანამ თქვენს თვალამდე მიაღწევს. ასევე ეფექტურია ხახვის ნახევრად ჩაძირვა წყლიან ჭურჭელში გაფცქვნის შემდეგ.
4. დატოვეთ ფესვი ბოლოსთვის
ხახვის ფესვი (ქვედა, წვეტიანი ნაწილი) შეიცავს ფერმენტებისა და სულფოქსიდების ყველაზე მაღალ კონცენტრაციას. დაჭერით მთლიანი ხახვი ისე, რომ ფესვის ნაწილი ხელუხლებელი დარჩეს და ბოლოს გადააგდეთ.
5. ჩართეთ გამწოვი ან ვენტილატორი
ხახვი დაჭერით ჩართული სამზარეულოს გამწოვის ქვეშ. ჰაერის ნაკადი წარმოქმნილ გაზს თვალებიდან მოშორებით გაწოვს.
ხახვისგან გამოწვეული ცრემლები ბუნებრივი ქიმიური თავდაცვის შედეგია. ტირილის სრულიად ასარიდებლად საუკეთესო კომბინაციაა ბასრი დანა + დაჭრამდე ხახვის გაცივება.