ღამის ცვლაში მუშაობთ? - სიმპტომები, რომელიც ნელ-ნელა გაგიჩნდებათ: რა მოსდის ამ დროს ტვინს და სხეულს
როგორც აღმოჩნდა, ღამის ცვლაში ხანგრძლივად მუშაობა ინფარქტისა და კიბოს რისკს ზრდის. რეალობა კი მილიონობით ადამიანს ეხება: ექთნებს, ინჟინრებს, მძღოლებსა და ქარხნის მუშებს, რომლებიც ქვეყანას მაშინ ამუშავებენ, როდესაც სხვებს სძინავთ.
- მეცნიერული მტკიცებულებები აჩვენებს, რომ საკუთარ შინაგან საათთან ეს დაუნდობელი ბრძოლა ადამიანებს ძვირად უჯდებათ. ღამის ცვლაში მუშაობა ზრდის ინფარქტის, ინსულტის, კიბოს, ფსიქიკური დაავადებებისა და დემენციის რისკს. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WHO) ღამის ცვლაში მუშაობა “ადამიანისთვის სავარაუდოდ კანცეროგენულ“ ფაქტორთა ჯგუფშიც კი შეიყვანა.
როგორ “ასუფთავებს“ ძილი ტვინს ტოქსინებისგან?
ბოლო წლების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი აღმოჩენაა ის, რომ ძილის დროს ტვინი საკუთარ თავს “რეცხავს“. ტვინის ქსოვილებში არსებობს ე.წ. გლიმფატური სისტემა, რომელიც ძილისას მავნე ნარჩენ პროდუქტებსა და ტოქსინებს გამოდევნის.
როდესაც ძილი დარღვეულია, ეს “სანიტარული სისტემა“ ფერხდება, რაც ტვინში მავნე ცილების (ამილოიდისა და ტაუს) დაგროვებას იწვევს. სწორედ ეს ნივთიერებებია პასუხისმგებელი ალცჰაიმერის დაავადებაზე. შვედურმა კვლევამ, რომელიც 13 000-ზე მეტ ადამიანს 41 წლის განმავლობაში აკვირდებოდა, დაადგინა, რომ შუახნის ასაკში ღამის ცვლაში მუშაობა დემენციის რისკს 36%-ით ზრდის.
-
გამოსავალი - “ბიფაზური ძილი“?
მეცნიერები ახლა იკვლევენ ახალ თეორიას: შესაძლოა, ღამის ცვლის მუშაკებისთვის გამოსავალი ძილის ორ ბლოკად გაყოფა იყოს. ამას ბიფაზური ძილი ეწოდება.
ისტორიული მონაცემებით, ინდუსტრიალიზაციამდე და ხელოვნური განათების გამოგონებამდე, ადამიანები სწორედ ასე იძინებდნენ: პირველი ძილი საღამოს 9 საათიდან შუაღამემდე გრძელდებოდა, შემდეგ ხალხი ერთი-ორი საათით იღვიძებდა (ლოცვისთვის, საუბრისთვის ან საოჯახო საქმეებისთვის) და შემდეგ ისევ “მეორე ძილს“ მიეცემოდნენ.
ექიმი ლინ ვიქტორია მოენი, რომელიც ნორვეგიაში არქტიკულ წრეში მომუშავეებს აკვირდებოდა, აღნიშნავს, რომ ბევრი მუშაკი ინსტინქტურად გადადის ამ რეჟიმზე: იძინებენ დილის 9-დან პირველ საათამდე, ხოლო მეორე ბლოკს შუადღისას, შემდეგ ცვლამდე იმატებენ. მეცნიერების თქმით, 20-დან 50 წუთამდე წათვლემაც კი მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს კონცენტრაციას და ამცირებს ავარიების რისკს შინ დაბრუნებისას.