მცირე ზომის ძუძუმწოვრები ტვინს კუმშავენ, რათა ზამთარი გადაიტანონ - ახალმა კვლევამ გასაოცარი დეტალები გამოავლინა
-
ზოგიერთი მცირე ზომის ძუძუმწოვარი აკეთებს ისეთ რამეს, რაც სამეცნიერო ფანტასტიკას ჰგავს. ზამთრის მოახლოებასთან ერთად ისინი ამცირებენ ტვინისა და თავის ქალის ზომას ენერგიის დასაზოგად.
-
გაზაფხულზე კი დაკარგულ მოცულობას აღიდგენენ და ჩვეულ ცხოვრებას უბრუნდებიან.
-
სტოუნი-ბრუკის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა გამოიკვლია თუ როგორ ჩამოყალიბდა ეს სეზონური „ტვინის შეკუმშვა“ ევოლუციის პროცესში და რომელი გენები და ბიოლოგიური გზები უწყობს ხელს მას.
მეცნიერებმა გამოიკვლიეს მცირე ზომის ძუძუმწოვრების თავისებურება, რომელიც სამეცნიერო ფანტასტიკას ჰგავს. ნაშრომში განხილულია ე.წ. დენელის ფენომენის ევოლუციური წარმოშობა. კვლევა აერთიანებს შედარებით გენომიკასა და გენების ექსპრესიის ანალიზს, რათა გამოავლინონ ტვინთნ დაკავშირებული მოლეკულური ნიშნები.
“დენელის ფენომენი“ ყველაზე ნათლად ჩანს მცირე ზომის მწერიჭამია ცხოველ მიწისთხუპნიაზე.
ამ ცხოველებს ძალიან მაღალი მეტაბოლიზმი აქვთ, რაც ნიშნავს, რომ ენერგიას სწრაფად ხარჯავენ. ზამთარი მათთვის განსაკუთრებით საშიშია: საკვების პოვნა რთულდება, ტემპერატურა ეცემა და სხეულის გათბობა დიდ ენერგიას მოითხოვს.
- იმის ნაცვლად, რომ მთელი წლის განმავლობაში ერთნაირი ორგანიზმის შენარჩუნება სცადონ, ზოგიერთი ძუძუმწოვარი საკუთარ ბიოლოგიას სეზონებს უხამებს. ზამთარში მათ შეუძლიათ ტვინის, თავის ქალისა და ზოგიერთი ორგანოს შეკუმშვა დაახლოებით 30%-ით. ეს უმნიშვნელო ცვლილება არ არის - ეს სერიოზული სტრუქტურული გარდაქმნაა, რომელიც ენერგიის დაზოგვის სტრატეგიას წარმოადგენს ყველაზე მკაცრ პერიოდში.
გაზაფხულის დადგომასთან ერთად, როცა საკვები მრავლდება, ქსოვილები აღდგება.
აქამდე ითვლებოდა, რომ “დენელის ფენომენი“ მხოლოდ მიწისთხუპნიებს ახასიათებდა. თუმცა ახალი კვლევები აჩვენებს, რომ მსგავსი სეზონური ტვინის შემცირება შეინიშნება სხვა ძუძუმწოვრებშიც, მათ შორის ევროპულ თხუნელებსა და კვერნისებრთა ოჯახის წარმომადგენლებში, მაგალითად, დედოფალა ციყვებში (ლასიკებში).
ეს მნიშვნელოვანია, რადგან მიუთითებს ევოლუციურ სტრატეგიაზე, რომელიც შესაძლოა ერთი კონკრეტული სახეობით არ შემოიფარგლებოდეს.
კვლევაში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო ჰიპოთალამუსს — ტვინის უბანს, რომელიც ენერგეტიკული ბალანსისა და სიცოცხლისთვის აუცილებელი ფუნქციების რეგულაციაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.
- ტვინის შემცირების ძირითადი მექანიზმები
კვლევამ გამოავლინა გენების რამდენიმე ჯგუფი, რომლებიც უკავშირდება ტვინში მიმდინარე ცვლილებებს. ერთ-ერთი მთავარი კლასტერი მოიცავს ენერგეტიკულ ჰომეოსტაზსა და კალციუმის სიგნალიზაციას — სისტემებს, რომლებიც არეგულირებს უჯრედების მიერ ენერგიის გამოყენებას და მათ რეაგირებას ცვალებად მოთხოვნებზე.
- როგორ შეუძლია ქსოვილს მოცულობის დაკარგვა დაზიანების გარეშე?
ერთ-ერთი შესაძლო ახსნაა წყლის ბალანსისა და ქსოვილების ჰიდრატაციის კონტროლირებადი ცვლილებები.