რა არის შარიათი, რას უკრძალავს ის რეალურად ქალებს და როგორ იყენებენ მას მსოფლიოში? | Allnews.Ge

რა არის შარიათი, რას უკრძალავს ის რეალურად ქალებს და როგორ იყენებენ მას მსოფლიოში?

თა­ლი­ბე­ბის დაბ­რუ­ნე­ბამ ავ­ღა­ნე­თის ხე­ლი­სუფ­ლე­ბა­ში კვლავ აქ­ტუ­ა­ლუ­რი გა­ხა­და შა­რი­ა­თუ­ლი კა­ნო­ნე­ბის სა­კი­თხი, რომ­ლის შე­მო­ღე­ბა­საც "თა­ლი­ბა­ნი“ აპი­რებს. ავ­ღა­ნუ­რი სა­ინ­ფორ­მა­ციო სა­ა­გენ­ტო Pajhwok-ის ცნო­ბით, "თა­ლი­ბან­მა“ ყან­და­ა­რის პრო­ვინ­ცი­ა­ში მუ­სი­კი­სა და ქა­ლე­ბის ხმე­ბის ტრანსლა­ცია აკ­რძა­ლა. ამას­თა­ნა­ვე, ად­გი­ლობ­რი­ვი მე­დი­ის ინ­ფორ­მა­ცი­ით, ავ­ღა­ნე­თის უნი­ვერ­სი­ტე­ტებ­ში ბი­ჭე­ბი და გო­გო­ნე­ბი ერ­თად აღარ ის­წავ­ლი­ან. ამის შე­სა­ხებ თა­ლი­ბე­ბის მიერ ახ­ლად და­ნიშ­ნულ­მა უმაღ­ლე­სი გა­ნათ­ლე­ბის მი­ნის­ტრის მო­ვა­ლე­ო­ბის შემ­სრუ­ლე­ბელ­მა აბ­დულ ბაკი ჰა­კან­მა გა­ნა­ცხა­და.

"გო­გო­ნე­ბი და ბი­ჭე­ბი ვე­ღარ შეძ­ლე­ბენ ერ­თად სწავ­ლას უნი­ვერ­სი­ტე­ტებ­ში და გა­აგ­რძე­ლე­ბენ სწავ­ლას ცალ-ცალ­კე კლა­სებ­ში, შა­რი­ა­თის კა­ნო­ნის შე­სა­ბა­მი­სად“, - აღ­ნიშ­ნა მი­ნის­ტრის მო­ვა­ლე­ო­ბის შემ­სრუ­ლე­ბელ­მა.

რა არის შა­რი­ა­თი, რო­გო­რია მისი, რო­გორც რე­ლი­გი­უ­რი სა­მარ­თლის მნიშ­ვნე­ლო­ბა მუ­სულ­მა­ნურ სა­ზო­გა­დო­ე­ბა­ში, თა­ნა­მედ­რო­ვე ის­ლა­მურ ქვეყ­ნებ­ში? მო­გეხ­სე­ნე­ბათ, ავ­ღა­ნე­თი არც პირ­ვე­ლი და არც უკა­ნას­კნე­ლი ქვე­ყა­ნაა მსოფ­ლი­ო­ში, სა­დაც შა­რი­ა­თუ­ლი კა­ნო­ნე­ბი მოქ­მე­დებს.

რა არის შა­რი­ა­თი?

შა­რი­ა­თი იმ წე­სე­ბი­სა და ადა­თე­ბის სის­ტე­მაა, რო­მე­ლიც ის­ლა­მუ­რი სა­მარ­თლის სა­ფუძ­ველს წარ­მო­ად­გენს. შა­რი­ა­თი ეფუძ­ნე­ბა მუ­სულ­მან­თა წმინ­და წიგნს - ყუ­რანს, აგ­რეთ­ვე სუ­ნებს და ჰა­დი­სებს, ანუ ტექ­სტებს, რომ­ლებ­შიც წი­ნას­წარ­მე­ტყვე­ლი მუ­ჰა­მე­დის მიერ გან­ვლი­ლი გზაა აღ­წე­რი­ლი, მო­ცე­მუ­ლია მისი გა­მო­ნათ­ქვა­მე­ბი და ქცე­ვის წე­სე­ბი.

119976594-29208446-cdf5-4551-be6a-cf98669e390f-38314-1630310479.jpg

"შა­რი­ა­თი“ არა­ბუ­ლი სი­ტყვაა და ხში­რად ითარ­გმნე­ბა რო­გორც "სწო­რი გზა“ ან "გზა წყლი­სა­კენ“, რაც არა­ბე­თის უდაბ­ნოს კონ­ტექ­სტში ღვთის­ნი­ერ, სა­მარ­თლი­ან გზას უნდა ნიშ­ნავ­დეს. შე­საძ­ლოა იმი­ტო­მაც სარ­გებ­ლობ­დნენ ამ სი­ტყვით არა მარ­ტო მუ­სულ­მა­ნე­ბი, არა­მედ ქრის­ტი­ა­ნი არა­ბე­ბიც, ასე­ვე ზო­რო­ას­ტრე­ლე­ბი.

შა­რი­ა­თი კა­ნონ­თა კრე­ბუ­ლი კი არ არის, არა­მედ მი­წე­რი­ლო­ბე­ბის, მი­თი­თე­ბე­ბის კომ­პლექ­სი, რო­მე­ლიც გან­სა­ზღვრავს ყო­ვე­ლი მუ­სულ­მა­ნის ცხოვ­რე­ბას - მათ შო­რის ლოც­ვებ­თან და­კავ­ში­რე­ბულს, მარ­ხვას, მომ­ლოც­ვე­ლო­ბას, ასე­ვე ურ­თი­ერ­თო­ბას მე­ზობ­ლებ­თან და, მთლი­ა­ნო­ბა­ში, გა­რე­სამ­ყა­როს­თან.

იდე­ა­ში შა­რი­ა­თის და­ნიშ­ნუ­ლე­ბაა გა­ა­გე­ბი­ნოს, ას­წავ­ლოს მუ­სულ­მანს ის, თუ რო­გორ იცხოვ­როს ყო­ველ­დღი­უ­რად მუ­ჰა­მე­დის მსგავ­სად, რო­გორ უნდა აქ­ცი­ოს თა­ვი­სი ცხოვ­რე­ბის ყო­ვე­ლი დღე ღვთის­ნი­ე­რად - მას­ში იგუ­ლის­ხმე­ბა რწმე­ნა და ქველ­მოქ­მე­დე­ბა, ქორ­წი­ნე­ბა და ოჯა­ხუ­რი ურ­თი­ერ­თო­ბა, საქ­მი­ა­ნი კავ­ში­რე­ბი, მემ­კვიდ­რე­ო­ბი­თი და­ვე­ბის გა­და­წყვე­ტა და ა.შ.

თუ სა­სა­მარ­თლო გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბა ამ წმინ­და საღვთო წე­რი­ლე­ბის სა­ფუძ­ველ­ზე ვერ იქ­ნე­ბა გა­მო­ტა­ნი­ლი, მა­შინ მუ­სულ­მან სა­მარ­თალმცოდ­ნე­ებს შე­უძ­ლი­ათ რე­კო­მენ­და­ცი­ე­ბის მი­ცე­მა ამა თუ იმ სა­კი­თხზე, რო­მე­ლიც ზოგ­ჯერ რე­ლი­გი­უ­რი ედიქ­ტის - ფეტ­ვას სა­ხით არის გა­მო­ხა­ტუ­ლი.

sariariiiiiii-38329-1630310557.jpg

რო­გორც გლაზ­გოს უნი­ვერ­სი­ტე­ტის ის­ლა­მუ­რი კვლე­ვე­ბის პრო­ფე­სო­რი მონა სი­დი­ყი ამ­ბობს, სუ­რებ­ში (ყუ­რა­ნის ცალ­კე­ულ თა­ვებ­ში) გან­სა­ზღვრუ­ლია მარ­თლმორ­წმუ­ნე­თა (მუ­სულ­მან­თა) პი­რა­დი ცხოვ­რე­ბის წე­სე­ბი. "ყუ­რა­ნის სუ­რე­ბი კა­ნო­ნე­ბი არ არის, მაგ­რამ მათ­ში მო­ცე­მუ­ლია, თუ რო­გორ უნდა ექ­ცე­ო­დე მე­უღ­ლეს, რო­გორ უნდა აღ­ზარ­დო შვი­ლე­ბი, რო­გო­რი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა უნდა ჰქონ­დეთ შვი­ლებს მშობ­ლებ­თან... ყუ­რა­ნი­დან ბევ­რი რამ შე­ვი­და ის­ლა­მურ კა­ნონ­მდებ­ლო­ბა­ში“, - გან­მარ­ტავს ის.

მა­გა­ლი­თად, თუ კო­ლე­გე­ბი მუ­სულ­მანს სა­მუ­შაო დღის ბო­ლოს პაბ­ში (ლუდ­ხა­ნა­ში) მი­იწ­ვე­ვენ, მას შე­უძ­ლია რჩე­ვა ჰკი­თხოს ღვთის­მე­ტყველს, რათა რე­კო­მენ­და­ცია მი­ი­ღოს მსგავ­სი შემ­თხვე­ვე­ბი­სათ­ვის. ასე­თი­ვე­ნა­ი­რად გან­სა­ზღვრავს შა­რი­ა­თი მუ­სულ­მა­ნე­ბი­სათ­ვის ოჯა­ხურ სა­მარ­თალს, ფი­ნან­სურ და საქ­მი­ან ურ­თი­ერ­თო­ბებს.

შე­იძ­ლე­ბა თუ არა შა­რი­ა­თის ინ­ტერპრე­ტი­რე­ბა?

არ­სე­ბობს ის­ლა­მუ­რი სა­მარ­თლის ხუთი სხვა­დას­ხვა სკო­ლა, მათ შო­რის ოთხი სუ­ნი­ტუ­რი მი­მარ­თუ­ლე­ბი­საა - ჰან­ბა­ლი, მა­ლი­ქი, შაფი და ჰა­ნა­ფი, ერ­თიც ში­ი­ტუ­რი - ჯა­ფა­რი.

სუ­ნიზ­მი და ში­იზ­მი ის­ლა­მის ყვე­ლა­ზე დიდ გან­შტო­ე­ბებს წარ­მო­ად­გე­ნენ, რაც წი­ნას­წარ­მე­ტყველ მუ­ჰა­მე­დის გარ­დაც­ვა­ლე­ბის შემ­დეგ გაჩ­ნდა. გან­სხვა­ვე­ბა ში­ი­ტე­ბი­სა და სუ­ნი­ტე­ბის ხედ­ვებ­ში ვლინ­დე­ბა სხვა­დას­ხვა სა­კი­თხებ­ში - მა­გა­ლი­თად, თუ ვინ უნდა იყოს ის­ლა­მუ­რი სა­ზო­გა­დო­ე­ბის - უმის ლი­დე­რი. მსოფ­ლი­ო­ში სუ­ნი­ტე­ბი უფრო მე­ტია, ვიდ­რე ში­ი­ტე­ბი. სუ­ნი­ტე­ბი ცხოვ­რო­ბენ სა­უ­დის არა­ბეთ­ში, პა­კის­ტან­ში, თურ­ქეთ­ში. ში­ი­ტე­ბი კი ძი­რი­თა­დად ირან­ში, აზერ­ბა­ი­ჯან­ში, ერაყ­ში.

შა­რი­ა­თის სკო­ლებ­ში გან­სხვა­ვე­ბა იმა­შია, თუ რო­გორ უდ­გე­ბი­ან ისი­ნი იმ ტექ­სტებს და მი­თი­თე­ბებს, რომ­ლე­ბიც შა­რი­ა­თის სა­ფუძ­ველს წარ­მო­ად­გე­ნენ.

"ჰან­ბა­ლი“ მი­იჩ­ნე­ვა ყვე­ლა­ზე მკაცრ მი­თი­თე­ბად: სწო­რედ მას მის­დე­ვენ სა­უ­დის არა­ბეთ­ში. ჰან­ბა­ლით ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბენ ავ­ღა­ნე­ლი თა­ლი­ბე­ბიც. ჰა­ნა­ფი ყვე­ლა­ზე ლი­ბე­რა­ლუ­რად მი­იჩ­ნე­ვა - ის დო­მი­ნი­რებს, მა­გა­ლი­თად, ეგ­ვიპ­ტე­ში, პა­კი­ტან­ში, თურ­ქეთ­ში.

"შა­რი­ა­თის კა­ნო­ნი ალა­ჰის სი­ტყვაა, მაგ­რამ მას ადა­მი­ა­ნე­ბი წე­რენ და ახორ­ცი­ე­ლე­ბენ. სას­ჯე­ლი გა­მო­აქვს მო­სა­მარ­თლეს - ყა­დის, ანუ ყადი კა­ნონს ახორ­ცი­ე­ლებს სა­კუ­თა­რი შე­ხე­დუ­ლე­ბით და გა­გე­ბით“, - ამ­ბობს ჰიუ კე­ნე­დი, ლონ­დო­ნის აღ­მო­სავ­ლეთმცოდ­ნე­ო­ბის და აფ­რი­კა­ნის­ტი­კის სკო­ლის არა­ბუ­ლი ენის პრო­ფე­სო­რი.

52be6a9-talibs-705-38408-1630310629.jpg

"შა­რი­ა­თი მო­ი­თხოვს, რომ ადა­მი­ა­ნებ­მა კე­თი­ლი საქ­მე­ე­ბი აკე­თონ, კრძა­ლავს ბო­რო­ტე­ბის ჩა­დე­ნას. შა­რი­ა­თი შე­იძ­ლე­ბა გარ­კვე­ულ ნი­უ­ან­სებ­ში დე­მოკ­რა­ტი­ულ უფ­ლე­ბებ­საც მო­ი­ცავ­დეს, - გა­აჩ­ნია, რო­მე­ლი პო­ლი­ტი­კუ­რი მოძ­რა­ო­ბა ახ­დენს მის ინ­ტერპრე­ტა­ცი­ას. შა­რი­ა­თი­სად­მი მიდ­გო­მე­ბი მუ­სულ­მა­ნურ სამ­ყა­რო­ში არ­სე­ბუ­ლი თით­ქმის ყვე­ლა პო­ლი­ტი­კუ­რი პარ­ტი­ე­ბის პროგ­რა­მე­ბის სა­ფუძ­ველს შე­ად­გენს. განაგრძეთ კითხვა